Waarom Delft en Leiden Europees opvallen in innovatiekracht en wat dat zegt over ons ecosysteem
Er gebeurt iets bijzonders in de regio. Vier snelgroeiende bedrijven met vestiging in Zuid-Holland kregen een plek in de Deloitte Technology Fast 50, een toonaangevende ranglijst die kijkt naar omzetgroei, innovatieniveau, ambitie en schaalbaarheid. Vier koplopers, Q*Bird, Zander Labs, LeydenJar en Nearfield Instruments, bedrijven die elk op eigen manier zijn doorgebroken. In de ideale situatie groeien deze bedrijven in sterke ecosystemen, waardoor meer startups opkomen en versterken. Zo ontstaat een vliegwiel waarin het ene succes het volgende mogelijk maakt. Maar zijn het vandaag toevallige uitschieters, of daadwerkelijk het zichtbare topje van een dieper ecosysteem dat morgen werkt? Oftewel, groeien zij dankzij of ondanks een (sterk) ecosysteem?
Voor dit artikel zijn meerdere bronnen gebruikt, waaronder EE Index 2025, RIS 2025 en uit een eerder verschenen artikel: ‘Zo kan Zuid-Holland haar R&D-achterstand inhalen‘
Inzicht dankzij twee structurele benchmarks
Om dat beter te begrijpen, kijken we naar twee structurele benchmarks: de Regional Innovation Scoreboard (RIS) van de Europese Commissie, en de Entrepreneurial Ecosystem Index (EE-index) van Birch Consultants, Utrecht University en partners. Beide onderzoeksrapporten geven waardevolle inzichten in hoe regio’s zoals Delft, Leiden en Rotterdam presteren op het gebied van innovatiekracht en ondernemerschap. Tegelijkertijd plaatsen ze deze prestaties in een bredere Europese context. Zoals de Regional Innovation Scoreboard benadrukt in het meest recente rapport; ‘regio’s zijn cruciale groeimotoren van de economische ontwikkeling in een land.’
Zuid-Holland in Europees perspectief
Volgens de RIS behoren vier Nederlandse regio’s, waaronder Zuid-Holland – tot de Europese topcategorie van Innovation Leaders. Een sterke prestatie, zeker gezien het competitieve veld van 241 regio’s. Tegelijk laat de scorekaart ook zien dat product- en procesinnovaties binnen het mkb achterblijven. Het aandeel bedrijven dat daadwerkelijk innoveert neemt af, en de private R&D-uitgaven blijven onder het Europees gemiddelde.
Deeptech maakt het verschil
Toch zien we ook lichtpuntjes. Een bedrijf als Q*Bird, een van onze portfoliobedrijven – werkt aan quantumveilige technologie voor het beveiligen van kritieke infrastructuur, waaronder toepassingen in de Rotterdamse haven – wordt in de Technology Fast 50 vermeld als Rising Star. Eén van de criteria vermeldt eende omzet minstens €50.000 zijn in het basisjaar ofwel minstens €1 miljoen aan financiering hebben opgehaald. In de categorie DeepTech is Nearfield Instruments een overtuigende winnaar. In oktober 2024 haalde het bedrijf een indrukwekkende Serie C-ronde van €135 miljoen op – een van de grootste deeptech-investeringen in Europa. Daarmee bevestigt Nearfield zijn status als de meest waardevolle scale-up van Zuid-Holland. Voor deelname aan deze categorie gelden zwaardere criteria: minimaal €10 miljoen aan inkomsten of financiering én aantoonbare ontwikkeling van eigen hardwaretechnologie en IP. Ook andere genomineerden zoals QuantWare, Qualinx en Orange Quantum Systems zetten Zuid-Holland in de etalage als regio waar deeptech en quantumtechnologie het vliegwiel doen versnellen.
Sterke prestaties, maar niet vanzelfsprekend
Vertalen we dit naar de bredere regiocontext, dan blijkt dat de prestaties van deze bedrijven niet losstaan van het ecosysteem waarin ze opereren – maar ook niet vanzelfsprekend voortkomen uit dat ecosysteem. Ze vormen eerder het bewijs dat er uitzonderlijke ondernemers en technologieën aanwezig zijn, maar dat de systemische randvoorwaarden, zoals R&D-investeringen, kennisvalorisatie en financieringsstructuren, nog onvoldoende meebewegen.
Een illustratief voorbeeld hiervan is de indicator Innovation expenditures per person employed uit de Regional Innovation Scoreboard. Zuid-Holland komt hierin niet voor in de top 40 van Europese regio’s, terwijl je dat op basis van het aanwezige kennis- en bedrijvigheidspotentieel wél zou verwachten. (zie in kader, afbeelding 3)
Ecosysteemkwaliteit: sterk én ongelijk verdeeld
Een andere benchmark is The Entepreneurial Ecosystem Index (EE-Index) en zoomt in op de kwaliteit van het regionale ondernemerschapsklimaat. Hierin scoren met name Delft en Westland hoog, vooral op het gebied van leiderschap en netwerken – niet toevallig twee pijlers waarin sterke kennisinstellingen en samenwerking met bedrijven bepalend zijn. Ook de regio Leiden en Bollenstreek blijft structureel in de top-4. De EE-Index laat zien dat Zuid-Holland beschikt over sterke kennisecosystemen met uitstekende randvoorwaarden voor ondernemerschap. Tegelijkertijd zijn er binnen de provincie duidelijke regionale verschillen, met gebieden die structureel ondergemiddeld scoren. Dat wijst op de noodzaak voor gericht onderhoud en versterking van het ecosysteem, met specifieke aandacht voor het versterken van kennisintensieve elementen in minder presterende regio’s.
Regionale en nationale aanpak nodig
Deze twee benchmarks bieden perspectief en mogelijkheden tot gerichte groei, zowel bij individuele startups en scale-ups, in de regio als in gezamenlijkheid met Europese regio’s, waarbij meerdere indicatoren een rol spelen. Binnen dit speelveld ondersteunt InnovationQuarter samen met onze partners innovatieve bedrijven met als doel groei te realiseren, door gericht te investeren, door ze te koppelen aan de juiste faciliteiten en door innovatie te versnellen in sectoren waar we het verschil kunnen maken.
Met de inzet van een regionaal versterkingsplan-NTS werken de gezamenlijke ROMs aan het koppelen van zogenaamde waardeketens aan groeimarkten in de Nationale Technologie Strategie. In veertien waardeketens stellen we interventies voor die bedrijven zullen helpen om snel en efficiënt te innoveren. Ook hier heeft Zuid-Holland een sleutelpositie.
En de startups dan?
Positieve bijvangst is de relatie tussen ecosysteem en de aanwezigheid van startups. Over het algemeen hebben sterkere ecosystemen een hogere concentratie van startups. De regio Delft-Westland blikt hierin uit met een aandeel van bijna 50 startups per 10.000 bedrijfsvestigingen.
Wil jij meedenken over hoe we blijven investeren in bedrijven die onze toekomstige economie dragen? Hoe zorgen we ervoor dat meer bedrijven, van startup tot scale-up, de ruimte en middelen krijgen om uit te groeien tot de volgende Q*Bird of Nearfield Instruments?
Wat kunnen wij voor u betekenen?
Neem gerust contact met ons op.
