Een circulaire stroom aan grondstoffen: het verhaal van Phoenix Metals
Vanadium is essentieel voor grootschalige energieopslag, maar Europa is voor kritieke grondstoffen nog sterk afhankelijk van import. Phoenix Metals wil daar verandering in brengen. Het Nederlandse urban mining-bedrijf wint vanadium en andere waardevolle materialen terug uit industriële reststromen, zoals staalslakken, raffinaderijresiduen en afvalstromen uit de maritieme sector. CEO Gijsbert Bakker over de stap van reststroom naar batterijgrondstof. “We willen een oplossing ontwikkelen die het mogelijk maakt om vanadium en andere kritieke grondstoffen lokaal terug te winnen uit reststromen.”
Hoe maak je van afval een bron voor de energietransitie?
De energietransitie vraagt om veel meer dan zonnepanelen, windmolens en laadpalen. Om duurzame energie op grote schaal op te slaan, zijn ook kritieke grondstoffen nodig. Vanadium is zo’n grondstof. Het wordt gebruikt voor vanadium elektrolyt, een batterijproduct dat toegepast kan worden in duurzame energieopslagsystemen.
Phoenix Metals richt zich op het lokaal terugwinnen van dit soort materialen uit reststromen die anders vooral als afval worden behandeld. Daarmee wil het bedrijf twee problemen tegelijk aanpakken: de groeiende behoefte aan grondstoffen voor energieopslag én de kosten en milieudruk van industriële afvalstromen.
In plaats van reststromen af te voeren als probleem, onderzoekt Phoenix hoe ze kunnen worden benut als nieuwe bron van waardevolle materialen.
“We willen een oplossing ontwikkelen die het mogelijk maakt om vanadium en andere kritieke grondstoffen lokaal terug te winnen uit reststromen. Zo dragen we ons steentje bij aan de energietransitie.”
Van reststroom naar batterijproduct
Phoenix Metals werkt aan verschillende routes om vanadium terug te winnen. In Delft onderzoekt het bedrijf reststromen uit raffinage en afvalstromen uit de maritieme sector. Schepen moeten door internationale IMO-verplichtingen hun emissies verlagen en gebruiken daarvoor onder meer scrubbers, die uitlaatgassen opvangen en reinigen.
Daarbij ontstaat een zwarte afvalstroom uit de scrubbers. Die moet aan land worden afgevoerd, vaak tegen hoge kosten. Phoenix onderzoekt hoe deze stroom efficiënt kan worden ingezet voor vanadiumterugwinning. Wat nu nog een kostenpost is, kan zo een bron worden voor duurzame energieopslag.
In IJmuiden richt Phoenix zich op staalslakken: een restproduct uit de staalindustrie. Ook daarin zitten waardevolle componenten. Het bedrijf bevindt zich nog in de R&D-fase, maar wil binnenkort starten met een pilot plant waarin ongeveer 500 ton staalslakken wordt verwerkt. Daarmee kan het proces op grotere schaal worden gedemonstreerd.
Testen om de markt te overtuigen
Voor een circulaire grondstofinnovatie is technologie alleen niet genoeg. Klanten moeten kunnen testen of het teruggewonnen materiaal voldoet aan hun specificaties. Pas daarna ontstaat ruimte voor certificering en commerciële toepassing.
Daarom zijn demonstrator runs een belangrijke stap voor Phoenix Metals. In 2024 kon het bedrijf, mede dankzij ondersteuning vanuit het Innovatieprogramma Energie & Klimaat, starten met demonstrator runs in Delft. Die fase helpt om de technologie verder te brengen richting marktvalidatie.
Gijsbert: “Deze fase is belangrijk voor onze marktvalidatie. We kunnen nu samples sturen naar potentiële klanten, die deze testen tegen hun specificaties. Op basis daarvan ontvangen we certificering. Dat opent de deur naar commerciële verkoop in de volgende fase: de pilot plant.”
Van demonstrator naar pilot plant
De stap naar een pilot plant is cruciaal. Op labschaal laten zien dat een proces werkt, is iets anders dan bewijzen dat het ook op grotere schaal betrouwbaar, betaalbaar en herhaalbaar kan worden uitgevoerd. Voor Phoenix Metals draait deze fase daarom om opschaling, procesvalidatie en klantacceptatie.
De geplande verwerking van zo’n 500 ton staalslakken moet laten zien hoe de technologie zich houdt onder realistischere omstandigheden. Tegelijkertijd gebruikt Phoenix de uitkomsten om potentiële klanten en partners te overtuigen. Niet alleen van de technische haalbaarheid, maar ook van de waarde van lokaal teruggewonnen vanadium als grondstof voor energieopslag.
Daarmee beweegt Phoenix zich van R&D naar toepassing: eerst testen, dan valideren, daarna opschalen.
De rol van InnovationQuarter
Phoenix Metals kwam in 2024 via hun subsidieadviseur in contact met InnovationQuarter. Via het Innovatieprogramma Energie & Klimaat kon het bedrijf de demonstrator runs in Delft uitvoeren. Dat gaf Phoenix de mogelijkheid om de technologie verder te testen en samples te maken voor potentiële klanten.
Daarnaast nam het bedrijf deel aan The Green Chemistry Accelerator. Via opschalingstafels met andere ondernemers en experts, masterclasses en 1-op-1-begeleiding werkte Phoenix aan verdere marktvalidatie en de voorbereiding op volgende groeistappen.
Voor een bedrijf dat opereert op het snijvlak van chemie, energie, industrie en circulaire economie is die combinatie belangrijk. Opschalen vraagt niet alleen om technologie, maar ook om partners, marktkennis, financiering en inzicht in de eisen van toekomstige afnemers.
Ook je technologie valideren in de praktijk?
Phoenix Metals laat zien hoe demonstrator runs helpen om van een veelbelovende technologie naar marktvalidatie te bewegen, met samples, klanttests en certificering als volgende stap.
Wat nu mogelijk is
Phoenix Metals wil uitgroeien tot een toonaangevende speler in de circulaire terugwinning van kritieke grondstoffen. Het doel is om de activiteiten verder uit te rollen binnen Europa, zodat duurzame energieopslag minder afhankelijk wordt van primaire grondstoffen en import van buiten Europa.
Als het lukt om vanadium en andere materialen lokaal terug te winnen uit industriële reststromen, ontstaat er een circulaire stroom aan grondstoffen. Afval wordt dan niet langer gezien als eindpunt, maar als begin van een nieuwe waardeketen.
U kunt deze ingesloten inhoud bekijken nadat u akkoord bent gegaan met cookies van YouTube.
Test jij ook je innovatie in de energiepraktijk?
De stap van technologie naar toepassing vraagt om testen, leren en valideren met de juiste partners. Het Innovatieprogramma Energie & Klimaat helpt ondernemers om hun innovatie in de praktijk te toetsen en duidelijk te krijgen welke stappen nodig zijn richting opschaling.
